شعر جنوب دریاچه

آنار رضا يئو:

آنار(آناررضايئو رسول اوغلو) 1938ـ‌جي ايل مارتين 14‌ـ‌ ده باكيدا شاعيرلر عايله‌‌سينده آنادان اولموشدور. آنارين آتاسي شاعير رسول‌رضا، آناسي شاعيره نيگار رفيع‌بيليدير. آنار عيني زاماندا آذربايجانين مشهور ايجتيماعي دؤولت خاديمي، آذربايجان دئموكراتيك رئسپوبليكاسينين ايلك صحيه ناظيري و گنجه شهرينين ژئنئرال قوبئرناتورو اولان خداداد‌بي رفيع‌بيلي‌نين نوه‌سيدير.

رسول‌رضا 1910ـ‌جي ايل مايين 19‌ـ‌‌‌‌دا گؤي‌چاي شهرينده دونيايا گلميش،1981‌ـ‌جي ايل آپرئلين 1‌ـ‌ده باكيدا وفات ائتميشدير. ممدخانليلار نسليندندير. سوي‌آدلاري اولو باباسي، چيني و بير پارا كندلرين مولكه‌داري ممد‌يار اوغلو ممد‌خانلا باغليدير. بايات بويوندان، شه‌سئون تايفاسيندان اولان ممد‌خان 19‌ـ‌جو عصرين اورتالاريندا روس عسگرلري ايله توققوشماسيندان سونرا زيندانا آتيلير و اورادا زهر‌لنه‌رك اؤلدورولور. ممد‌خانين نتيجه‌سي رسولون آتاسي ابراهيم ممد‌خانلي گؤيچادا ميرزه‌ليك ائدر و تيجارتله مشغول اولارميش. 1915‌ـ‌جي ايلده باكيدا وفات ائتميش و چمبره‌كندده دفن ائديلميشدير.

1913ـ‌جو ايل اييونون 29‌ـ‌ ‌دا گنجه‌ده آنادان اولموش نيگار خانيم رفيع‌بيلي مشهور رفيع‌بيليلر نسليندندير. آنا طرفدن باباسي علي‌اكبربي رفيع‌بيلي ائل آغ‌‌ساققالي، معاريفچي، آذربايجاندا ايلك سياسي پارتييا والان «ديفاي» پارتيياسينين يايراديجيلارينداندير.

علي‌اكبر‌بيين يئگانه اوغلو، نيگارخانيمين آتاسي خداداد‌بي ايلك عالي تحصيللي جراحلارداندير. خاركوو طيب اونيوئرسيته‌سي بيتيرديكدن سونرا 17 ايل گنجه خسته‌خاناسينين باش‌حكيمي و حكيملر جميعتينين صدري كيمي چاليشميشدير. 1918‌‌ـ‌‌جي ايلده گنجه‌ده ايلك موستقيل آذربايجان جومهوريتي قورولان زامان خداداد‌بي رفيع‌بيلي فتحعلي‌خان خويسكينين حؤكومتينده ايلك صحيه ناظيري اولموش بير ايل سونرا ايسه گنجه ژئنئرال‌‌ـ‌‌‌قوبئرناتورو وظيفه‌سينه تعيين ائديلميشدير. 1920‌ـ‌جي ايل آپرئل بولشويك چئوريليشيندن سونرا حبس ائديلميش، گنجه عوصيانينين تشكلينده ايتهاملانديريلاراق گولله‌لنميشدير.

آنار 1945‌ـ‌جي ايلده اون‌ايلليك موسيقي مكتبينه‌(‌اينديكي بولبول آدينا مكتب) داخيل اولموش و 1955‌ـ‌جي ايلده همين مكتبي گوموش مئداللا بيتيرميشدير. بيرينجي صينيفدن اونونجو صينيفه قده‌ر زئمفيرا صفراووا ايله بير يئرده اوخوموشلار.

1955ـ‌جي ايلده آنار آذربايجان دؤولت اونيوئرسيته‌سينين فيلولوگييا فاكولته‌سينه، زئمفيرا كانسئرواتوريايا داخيل اولسا دا، يوللاري آيريلماميش نيشانلانميش، ائولنميشلر. تويلاري1962‌ـ‌‌جي ايل يانوارين 27‌ ـ‌ده اولموشدور.

آنار و زئمفيرا خانيمين ايكي اؤولادلاري وار. بؤيوك اوغوللاري تورال عرب‌شوناس و ديپلوماتدير،خاريجي ايشلر ناظيرلي‌يينين امكداشيدير،قيزي گونئل ايسه باكي دؤولت اونيوئرسيته‌سينين شرق‌شوناسليق فاكولته‌سيني بيتيريب.

آنار 1991‌ـ‌جي ايلين مارتيندا يازيچيلارين دوققوزونجو قورولتاييندا يكدل‌ليكله آذربايجان يازيچيلاري بيرليگينين صدري سئچيلميشدير. 1997‌ـ‌جي ايل اوكتيابرين 30‌ـ‌ دا يازيچيلارين اونونجو قورولتاييندا يكدل‌ليكله يئنيدن آذربايجان‌يازيچيلار بيرليگينين صدري سئچيلميشدير.

1991ـ‌جي ايلده موستقيل آذربايجانين ميلي مجليسيني ايلك ايجلاسيني آچماق، آپارماق شرفي آنارا وئريلميشدير. آنار 1995‌ـ‌جي و 2000‌ـ‌جي بو كاميسيانين مدنيت حاقيندا، تاريخ و معمارليق عابيده‌لرينين قورونماسي حاقيندا، كينوماتوقرافيا حاقيندا و باشقا موهوم قانونلاري ميلي مجليس قبول ائتميش و پرئزيدئنت ايمضالاميشدير.

آنار آذربايجان رئسپوبليكاسي كانيستيتوسيا كاميسياسينين عوضوودور. آنار بير سيرا دؤولت وبين‌الخالق موكافاتلارين صاحيبيدير. 1998‌ـ‌جي ايل مارتين 14‌ـ‌ ده آذربايجان پرئزيدئنتي آناري آلتميش ياشي موناسيبتي‌ ايله اؤلكه‌‌ميزين ان يوكسك موكافاتي، ايستيقلال اوردئني ايله تلطيف ائتميشدير.

بولشويك چئوريليشيندن سونرا حبس ائديلميش، گنجه عوصيانينين تشكلينده ايتهاملانديريلاراق گولله‌لنميشدير.

آنار 1945‌ـ‌جي ايلده اون‌ايلليك موسيقي مكتبينه‌(‌اينديكي بولبول آدينا مكتب) داخيل اولموش و 1955‌ـ‌جي ايلده همين مكتبي گوموش مئداللا بيتيرميشدير. بيرينجي صينيفدن اونونجو صينيفه قده‌ر زئمفيرا صفراووا ايله بير يئرده اوخوموشلار.

1955ـ‌جي ايلده آنار آذربايجان دؤولت اونيوئرسيته‌سينين فيلولوگييا فاكولته‌سينه، زئمفيرا كانسئرواتوريايا داخيل اولسا دا، يوللاري آيريلماميش نيشانلانميش، ائولنميشلر. تويلاري1962‌ـ‌‌جي ايل يانوارين 27‌ ـ‌ده اولموشدور.

آنار و زئمفيرا خانيمين ايكي اؤولادلاري وار. بؤيوك اوغوللاري تورال عرب‌شوناس و ديپلوماتدير،خاريجي ايشلر ناظيرلي‌يينين امكداشيدير،قيزي گونئل ايسه باكي دؤولت اونيوئرسيته‌سينين شرق‌شوناسليق فاكولته‌سيني بيتيريب.

آنار 1991‌ـ‌جي ايلين مارتيندا يازيچيلارين دوققوزونجو قورولتاييندا يكدل‌ليكله آذربايجان يازيچيلاري بيرليگينين صدري سئچيلميشدير. 1997‌ـ‌جي ايل اوكتيابرين 30‌ـ‌ دا يازيچيلارين اونونجو قورولتاييندا يكدل‌ليكله يئنيدن آذربايجان‌يازيچيلار بيرليگينين صدري سئچيلميشدير.

1991ـ‌جي ايلده موستقيل آذربايجانين ميلي مجليسيني ايلك ايجلاسيني آچماق، آپارماق شرفي آنارا وئريلميشدير. آنار 1995‌ـ‌جي و 2000‌ـ‌جي بو كاميسيانين مدنيت حاقيندا، تاريخ و معمارليق عابيده‌لرينين قورونماسي حاقيندا، كينوماتوقرافيا حاقيندا و باشقا موهوم قانونلاري ميلي مجليس قبول ائتميش و پرئزيدئنت ايمضالاميشدير.

آنار آذربايجان رئسپوبليكاسي كانيستيتوسيا كاميسياسينين عوضوودور. آنار بير سيرا دؤولت وبين‌الخالق موكافاتلارين صاحيبيدير. 1998‌ـ‌جي ايل مارتين 14‌ـ‌ ده آذربايجان پرئزيدئنتي آناري آلتميش ياشي موناسيبتي‌ ايله اؤلكه‌‌ميزين ان يوكسك موكافاتي، ايستيقلال اوردئني ايله تلطيف ائتميشدير.

منبع : هفته نامه وراوی – چاپ مشکین شهر

اورمونون گوجلو شاعيريندن ايكي شعر

حميد واحدي

ائلیمین غصه سین آغیر محنتین قویسالار بئلینه داغلار چکنمز

توکسه لر نیسگیلین آخان چایلارا آغلایار کدردن، چاغلار چکنمز

***

دردیمیز شاختالی باغین دردی دیر اوز ایچینده یانان داغین دردی دیر

چاغداشیق دردیمیز چاغین دردیدیر بو چاغین دردینی چاغلار چکنمز

***

میراث تک بولونوب پارچالانمیشیق حسرت اوجاغیندا قارسالانمیشیق

یانمیشیق، یانمیشیق، یئنه یانمیشیق داغلار چکمیشیق کی داغلار چکنمز

***

نه بویاقلارداندیر ائلین ماتمی هیچ رسام چکنمز بیز چکن غمی

داوینچی الینه آلسا قلمی قره لر اوخشایار آغلار چکنمز

***

نه باغدیر، نه باغدیر ائلیمین باغی نیه من بو باغا اوخویوم آغی

شاختادا، بوراندا بار وئریر تاغی بو سویوق،شاختانی باغلار چکنمز

پنجره لر

گؤرسه دير بيزلره مدّتدي يالان پنجره لر

درده باخديقجا بيزي درده سالان پنجره لر

بعضاً آيينه اؤلوب محو اؤلوروخ اؤنلاردا

ياشاسين بيزلري بيزلردن آلان پنجره لر

بيليرم اؤلكه ده دير چلسه ياشيلليق نفسي

آچيلار اؤندا بوتون باغلي قالان پنجره لر

ايسته رم گؤرميه گون، پرده لر آرديندا قالا

آيريليق ماهني سيني گونده چالان پنجره لر

سؤرورام خلقه باخاركن اؤز اؤزومدن، گوره سن

يئنه ده گنجله شر بو قؤجالان پنجره لر

حافظين ديواني نين پنجره سين تا آچيرام

آچيليرلار اوزومه باغلي قالان پنجره لر

حميد واحدي

بولود قاراچورلو (سهند) و ناظم حکمت / دو شاعری که به یک چشم میبینم!!

ناظم حکمت بولوت قراچورلو

فکر میکنم اگر شعرهای بولود قاراچورلو (سهند) به فارسی ترجمه میشد (ترجمه خوب) آنوقت میشد خوانندگان فارس زبان با اندیشه ها و فلسفه ی شعری سهند آشنا گردند و میشد دید که چقدر این دو شاعر بهم نزدیک بوده اند البته در این که بولود حتمن ناظم را میشناخته یا شعرهای ناظم را حتی خوانده بوده نظری ندارم چون فکر میکنم شعر او اندیشه اش بود و اندیشه های مشابه این دو شاعر در شرایط زمانی شبیه بهم(حتی از دید من زندگی شبیه ایندو) برای من مهم بود در ضمن بولود شاعری است که زبان شعر کلاسیک تری نسبت به ناظم دارد.

ببهرحال نمیدانم چرا ایندو شاعر را نمیتوانم از هم بخوبی تفکیک کنم شاید هم روح عصیانگری و اعتراضی که در این دو نابغه‌ی ترک بوده مهمترین علت این اتفاق است.

شاعریم دونیانی نئجه گؤرورسن؟ شاعرم دنیا را چطور میبینی؟

دوز یئیب دوزقابین سیندیرانلار وار. کسانی هستند که نمک میخورند و نمکدان میشکنند

قدیر بیلن یارا، جان قوربان ائیله برای دوستی که قدرشناس است جانت را قربان کن

قدیر بیلمه ینه حییف دیر ایلقار. با انسان قدر نشناس پیمان بستن بی‌ارزش است

اؤزگه چیراقینا یاغ اولماق بسدیر، روغن برای چراغ دیگران شدن بس است

دوغما ائللریمیز قارانلیقدادیر. هموطنانمان گرفتار سیاهی‌ها هستند

یانیب یاندیرمایاق یادین اوجاغین، با سوختنمان مبادا اجاق بیگانگان را روشن نگه داریم

ائویمیز سویوق‌دور، قیش‌دیر، شاختادیر. خانه‌مان سرد است،‌ زمستان و یخبندان است.

یا

من دئمیرم اوستون نژاددانام من هرگز اعتقاد نداشتم که از نژاد برتری هستم

دئمیرم ائللریم ائللردن باشدی هرگز معتقد نبودم که ملت من از ملتهای دیگر برتر است

منیم مسلکیمده منیم یولومدا، در آیین و راه من

ملت‌لر هامیسی دوستدور، قارداشدیر. تمام ملتها دوست و برادر هم هستند.

بولود؛ متولد 1305 مراغه و از تاثیر گذاران اصلی شعر ترکی شهریار است،

(در مورد بولود و ترجمه‌ی یکی از شعرهای عاشقانه اش به زودی یک نوشته کامل در همین وبلاگ بخوانید)

شعر معاصر آذربایجان:

ترجمه‌ / از شعر ترکی:

نگار خیاوی / ایران ـ آذربایجان

« رها کنید زندگی کنم »

دل پُر از درد

دل پُر از سوز

دلم یک طرف، سرم هزار سو...

دل لانه‌ی ناآرام یک پرنده

سرم؛ جغرافیای حوادث، دریای تشنه

رها کنید زندگی کنم این نفس کدر را

خسته ـ خسته نفس نفس بزنم؛

سهمی از زندگی را که بر گردنم است

بگذارید بشنوم

فریادهایی را که در درونم خفه شده

رها کنید...

از کتاب «شعرمن» صفحه 28

و.ایلقار/ ایران ـ آذربایجان

استاد شعرهای ترکی من، با آشنا شدن با ایشان بصورت جدی شروع کردم غزل ترکی نوشتم، از نابغه‌های شعر ترکی معاصر که به کشف ویژه‌ای در زبان رسیده است، مجموعه شعر « زیتون ایشیغیندا؛ زیر نور زیتون » یکی از بهترین کتابهای حال حاضر ادبیات ماست، انتشار مجموعه‌ی «یوخ، عظیم سئوگیناز» در آینده‌ای نزدیک باعث تحولی بزرگ در شعر ترکی خواهد بود.

دو ترجمه از شعر ایلقار:

کؤوره‌ک قاناتلاریندا اوچوش میلی قالماییب

ائلشدیگین اوتاقدا قوروت ساخلا کؤنلومو

دیگر در بالهای ظریفش میلی برای پرواز نمانده است

در همان اتاقی که زندگی میکنی خشکشان کن و از دلم نگهداری کن

سن توتماسان الیندن اؤلوم جایناغی توتار

یوخ، یوخ آماندی! بوشلاما، توت ساخلا کؤنلومو

اگر تو از دستش نگیری، پنجه‌های مرگ او را میگیرد

نه نه تو را خدا رها نکن، بگیر و دلم را نگه دار.

زیر نور زیتون صفحه‌ی 92

«نفرین»

«زنده باد آزادی»

این شعار را که روی ورقی آهنی نوشته شده بود

به چناری سبز کوبید

اینگونه بود که چنار سبز را زنجیر کرد

دلش زخمی

نیمه جان

درخت بیچاره روز به روز ضعیف تر شد

با پاهای بسته

کجا برود؟

تنها بلد بود

آرام و بیصدا

در حالیکه می‌سوخت

نوشته‌ی روی پیشانی‌اش را نفرین کند؛

« ـ زنده باد آزادی!

زنده باد آزادی!

زنده باد...»

زیر نور زیتون صفحه‌ی 96

انگین ترکاغلو / ترکیه

انگین دوست من است در شمال ترکیه زندگی می‌کند، یک شاعر پریشان که گاهی برایم شعر می‌خواند و برای شعرهای ترکی‌ام شنونده‌ی خوبی است، معمولا نقدهایش بدردم می‌خورد، بیشتر عاشقانه های کوتاه می‌نویسد از شعرهای او:

ALIŞYORUM ZAMAANLA SESSİZLİĞE

ALIŞIYORMUŞ İNSAN HERŞEYE

HEP GÜLÜŞE, HEM HÜZÜNE...

EÇEN GİDEN HER GÜNE

برای سکوت و گذرزمان میسوزم

چون انسانی که برای هر چیزی سوخته

هم برای تمام خنده ها و هم برای غمها

برای تمام روزهای رفته...

NEREDE...

DİVANE OLMUŞ GÖNÜL NERDE

NE BİR KİN NE DE NEFRET

GÖZYAŞIMI HAYIR,BİR SESLENİŞ

YÜREKTEN SANA GÖNDERİLEN

ÇOK MU ZAMAN MI GEÇTİ

BELKİDE GÜN OLARAK EVET

AY OLARAKTA,BELKİDE YIL

BEN Mİ YİNE BEN...

کجا؟

دلی که دیوانه شده کجاست؟

نه کینه‌ای و نه نفرتی!

اشک چشمم نه!

صدای خواستنی که از دل برای تو فرستاده شده

زیاد بوده زمانی که سپری شد

آره؟ شاید روزی بوده؟

ماه یا سالی بوده؟

حالا منم باز هم من.

Kırılır

UZAK OLUR KIRILAN GÖNÜLLER YEŞERİR

DÖNMEZ OLUR,NE DE GELMEZ..

DAYANIR MI BİLİNMEZ SARARIR GÖNÜLLER

BURDA DÖRT MEVSİM YAŞANIR;SEN NERDE

EĞER YAĞMUR YÜZÜNE SERPİŞİRSE;

Bilmez bi vefa

Sönsün ateşim ele yak aşk odunu

Savur at külümü yellere karışıp tufan edeyim

Sürmeden yüzümü ben sana uzaktan iman edeyim....